مرضیه وحید دستجردی در برنامه «روی خط خبر» شبکه خبر، در پاسخ به سؤالی درباره آخرین وضعیت کارت امید مادر اظهار داشت: کارت امید مادر که از ابتدای سال جاری کلید خورده بود، در تیرماه نیز شارژ شده است. مبلغ این کارت همان دو میلیون تومان در ماه است که در فروردین به ۶۲ هزار مادر، در اردیبهشت به ۱۳۳ هزار مادر، در خرداد به ۱۹۰ هزار مادر و در تیرماه به بیش از ۲۵۷ هزار مادر ایرانی تعلق گرفته است.
وی با بیان اینکه برای اولین بار است چنین کارتی مستقیماً به نام مادر شارژ میشود، افزود: در صورت تولد دوقلو، اعتبار دو برابر محاسبه میشود. مجموع اعتبار تزریق شده به این کارتها از ابتدای سال تاکنون، بیش از یک هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان بوده است.
دبیر ستاد ملی جمعیت از پرداخت به موقع این اعتبارات در شرایط جنگی قدردانی کرد و گفت: این شارژ ماهانه، حداکثر تا پانزدهم یا شانزدهم ماه بعد انجام میشود؛ روندی که شامل دریافت اطلاعات از سازمان ثبت احوال، صحتسنجی در وزارت رفاه و شارژ توسط شرکت فارا میشود و به مدت ۲۴ ماه برای مادران ادامه خواهد داشت.
دستجردی در پاسخ به احتمال افزایش مبلغ این کارت در آینده نیز گفت: در صورت تحقق رونق اقتصادی، درخواست ما افزایش دو برابری این مبلغ است.
در بخش دیگری از این مصاحبه، دبیر ستاد ملی جمعیت به ارائه آمارهای مستند و قطعی ولادت در کشور پرداخت و آمارهای پراکنده و غیررسمی فضای مجازی را فاقد اعتبار دانست.
وی تصریح کرد: در سال ۱۴۰۴ میزان رخداد ولادت در کشور ۸۹۲ هزار مورد بود که نسبت به سال ۱۴۰۳، کاهش ۸.۹ درصدی را نشان میداد. در چهار ماهه اول سال جاری نیز ۲۷۷ هزار مورد ولادت ثبت شده که نسبت به مدت مشابه سال قبل، ۶.۹ درصد کاهش یافته است.
دستجردی درباره این اعداد توضیح داد: اگرچه ما همچنان با یک شیب کاهشی مواجهیم، اما نکته مثبت این است که نرخ کاهش از ۸.۹ درصد به ۶.۹ درصد رسیده است، هرچند برای قضاوت نهایی باید تا پایان سال صبر کرد.
وحید دستجردی با اشاره به آمارهای غلوآمیز در خصوص تعداد مجردین، تاکید کرد: در آمارهای رسمی، افراد زیر ۱۵ سال (برای دختران) و زیر ۲۰ سال (برای پسران) به هیچ وجه جزو جمعیت مجردین محاسبه نمیشوند.
به گفته وی، آمار واقعی جمعیت مجرد در سنین ازدواج و باروری به شرح زیر است:
مردان مجرد ۲۰ تا ۵۴ ساله: ۷ میلیون و ۳۵۰ هزار نفر
زنان مجرد ۱۵ تا ۴۹ ساله (سن باروری): ۶ میلیون و ۹۲۰ هزار نفر
زنان همسر فوت شده (۱۵ تا ۴۹ سال): ۲۸۸ هزار نفر (کل زنان بالای ۱۵ سال همسر فوت شده: ۲ میلیون و ۵۸۰ هزار نفر)
زنان مطلقه (۱۵ تا ۴۹ سال): یک میلیون و ۳۶۴ هزار نفر (کل زنان مطلقه بالای ۱۵ سال: یک میلیون و ۸۳۰ هزار نفر)
دبیر ستاد ملی جمعیت در ادامه، آمار میانگین اولین فرزندآوری را تشریح کرد: میانگین سن مادر در اولین فرزندآوری ۲۷.۶ سال و برای پدران ۳۲.۵ سال است.
وی در خصوص تفاوت استانی این آمارها افزود: بالاترین میانگین سن اولین فرزندآوری مربوط به استانهای گیلان (حدود ۳۱ سال)، تهران (۳۰.۸ سال)، البرز (۲۹.۸ سال) و ایلام است. در مقابل، کمترین سن فرزندآوری مربوط به سیستان و بلوچستان (۲۲ سال و چند ماه) و خراسان جنوبی است. با این حال، حتی سیستان و بلوچستان نیز در سال جاری ۸.۶ درصد کاهش ولادت داشته است.
دستجردی در پاسخ به این سؤال که چرا استانهایی مانند ایلام با وجود بافت سنتی، آماری مشابه کلانشهرها دارند، گفت: مقوله فرزندآوری چندوجهی است و مسائل فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی همگی دخیل هستند. با این حال، در پیمایش ملی سال ۱۴۰۲، ۷۴.۷ درصد (حدود ۷۵ درصد) جوانان، «وضعیت اقتصادی» را مهمترین عامل برای فرزندآوری دانستند. مهاجرت جوانان ایلام به دلیل مسائل اقتصادی و اشتغال، باعث افزایش سن ازدواج و تجرد در این استان شده است.
دبیر ستاد ملی جمعیت در ادامه، آمار میانگین سن ازدواج را تشریح کرد: میانگین سن ازدواج زنان در کل کشور ۲۴.۱ سال و مردان ۲۸ سال است.
دبیر ستاد ملی جمعیت راهکارهای اصلی برای جلوگیری از کاهش جمعیت و پیری کشور را برشمرد و گفت: ایدهآل فرزندان برای ایرانیان ۲.۵ فرزند است، اما موانع باعث شده این رقم به زیر ۱.۵ برسد.
وی افزود: فاصله بین ازدواج تا فرزند اول در کشور ۴.۶ سال، بین فرزند اول و دوم ۵.۹ سال و بین دوم و سوم ۶.۳ سال است که این فاصلهها باید کوتاه شود تا زنان فرصت طلایی باروری (۲۰ تا ۳۵ سالگی) را از دست ندهند.
وحید دستجردی خواستار ایجاد امید به آینده در جامعه از سوی رسانهها شد و تاکید کرد: باید موانع از پیش روی ازدواج برداشته شود و طبق قانون جوانی جمعیت، تأمین «اشتغال پایدار» و «مسکن» باید به عنوان اصلیترین اولویتهای دولت برای حمایت از خانوادهها محقق شود.
وحید دستجردی ادامه داد: در حوزه تخصیص زمینهای ۲۰۰ متری به خانوادههای دارای سه فرزند و بیشتر، در حال حاضر حدود ۲۰ درصد از متقاضیان زمین خود را دریافت کردهاند و ۸۰ درصد باقیمانده در دست اقدام است.
وی افزود: در استانهایی مانند البرز به دلیل وجود بانک زمین مناسب، این تخصیص تقریباً به طور کامل انجام شده است؛ اما در استانهایی مثل گیلان، مازندران و تهران به دلیل ضعف بانک زمین، واگذاریها با مشکل مواجه شده است. برای حل این مشکل در کلانشهرها، دولت بایستی بودجههای بیشتری را به وزارت راه و شهرسازی اختصاص دهد تا آمادهسازی زیرساختها و واگذاری زمینها ممکن شود.
وحید دستجردی در خصوص تسهیلات بانکی ازدواج و فرزندآوری، با اشاره به افزایش سقف اعتبارات از ۲۵۰ همت به ۴۷۰ همت (۴۷۰ هزار میلیارد تومان) در بودجه امسال، این رقم را مثبت، اما ناکافی خواند.
وی با اشاره به اینکه وام ازدواج ۳۵۰ میلیون تومانی به هر نفر از زوجین تعلق میگیرد (مجموعاً ۷۰۰ میلیون تومان)، توضیح داد: برای پاکسازی کامل پشتنوبتیهای سالهای گذشته و پاسخگویی به متقاضیان جدید، این مبلغ کافی نیست و باید در بودجه سال ۱۴۰۶، این اعتبار دو برابر شود.
دبیر ستاد ملی جمعیت همچنین از بانکهای عامل خواست تا از نیمه اول سال پرداختها را آغاز کنند تا مشکل صفهای طولانی به سال بعد سرریز نکند.
وی درباره طرح واگذاری خودرو به مادران گفت: تاکنون حدود ۲۴ درصد خودروها تحویل داده شده است. علت کاهش استقبال و توقف روند واگذاری به دو عامل اصلی بازمیگردد؛ نخست اینکه دریافت کمکها و تسهیلات باعث میشود دهک دهکهای پایین (مثلاً دهک ۳) به صورت کاذب به دهکهای بالاتر (۶ و ۷) ارتقا یابد و افراد برای فرار از این تغییر دهک، از دریافت خودرو انصراف دهند. دومین علت، تمایل برخی متقاضیان به برندهای خاص خودرویی است که وزارت صمت به دلیل لزوم رعایت توزیع متعادل، قادر به تأمین آنها نیست.
وحید دستجردی با ارائه آمارهای نگرانکننده از شاخصهای جمعیتی اظهار داشت: شاخص جوانی جمعیت (نسبت افراد زیر ۱۵ سال) در کشور اکنون ۲۱.۵ درصد است که اگرچه در شرایط قابل قبولی قرار دارد، اما روند آن نزولی است، به عنوان مثال این شاخص در گیلان به ۱۴.۲ درصد کاهش یافته است.
دبیر ستاد ملی جمعیت درباره شاخص سالمندی (بالای ۶۰ سال) نیز گفت: این رقم در حال حاضر ۱۳ درصد است، اما با ادامه این روند، در سال ۱۴۳۰ (۲۵ سال آینده) به ۳۰ درصد خواهد رسید.
این مقام مسئول با تأکید بر اینکه تا بسته شدن کامل «پنجره جمعیتی» کشور حدود ۱۵ تا ۲۰ سال فاصله داریم، گفت: در این فرصت باقیمانده، با همکاری رسانهها برای امیدآفرینی و اجرای دقیق قانون توسط دستگاههای مرتبط، میتوان این روند نزولی را جبران کرد.
وحید دستجردی با انتقاد از برخورد برخی مدیران با زنان شاغلِ مادر، گفت: متأسفانه بسیاری از بانوان پس از زایمان به پستهای مدیریتی خود بازنمیگردند.
وی ایجاد مهدکودکها و اتاقهای مادر و کودک را نه تنها برای زنان شاغل، بلکه برای زنان خانهدار نیز یک ضرورت دانست و در خصوص یکی از دغدغههای اصلی زنان شاغل اضافه کرد: موضوع اضافه نشدن «حق عائلهمندی» به فیش حقوقی زنان، یک شکایت اساسی است که خوشبختانه معاونت امور زنان ریاست جمهوری به شدت در حال پیگیری آن است و امیدواریم به زودی حل شود.
این مقام مسئول با بیان اینکه «فرصتها مثل ابر میگذرند»، از زوجهای جوان خواست تا از پیک سن باروری غافل نشوند و پیش از رسیدن به سنین بالای ۴۰ سالگی که فرزندآوری در آن با چالشهای جدی مواجه میشود، برای تشکیل خانواده و فرزندآوری اقدام کنند.